PRACA PRZEGLĄDOWA
Polska rzeczywistość pracowników transpłciowych: aspekty prawne, ocena zdolności do pracy i stan zdrowia psychicznego
Więcej
Ukryj
1
Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera, Łódź, Polska (Pracownia Psychologii Zdrowia i Pracy)
2
Uniwersytet Łódzki, Łódź, Polska (Zakład Psychologii Pracy, Organizacji i Doradztwa Kariery, Wydział Nauk o Wychowaniu)
3
Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Polska (Katedra Prawa Pracy i Polityki Społecznej, Wydział Prawa i Administracji)
4
Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera, Łódź, Polska (Klinika Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego)
Data publikacji online: 08-04-2026
Autor do korespondencji
Kaja Staszewska
Pracownia Psychologii Zdrowia i Pracy, Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera, ul. św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8, 91-348, Łódź
INFORMACJE KLUCZOWE
- Mikroagresje znacząco pogarszają zdrowie psychiczne osób transpłciowych.
- Niejednolite regulacje prawne powodują stres u osób w trakcie tranzycji medycznej.
- Niejasne regulacje prawne utrudniają ocenę zdolności do pracy osób transpłciowych.
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Osoby transpłciowe w Polsce zmagają się z licznymi trudnościami natury prawnej oraz problemami wynikającymi z funkcjonowania w środowisku zawodowym. Postępowanie w sprawie uzgodnienia płci metrykalnej nie jest objęte jednolitymi regulacjami proceduralnymi, co wywołuje znaczny stres i niepewność co do ostatecznego wyroku. Nawet w przypadku uzyskania rozstrzygnięcia korzystnego dla strony postępowania brak jest spójnych wytycznych administracyjnych umożliwiających bezzwłoczną i bezpieczną aktualizację danych w oficjalnych dokumentach. Dodatkowo przed dokonaniem tranzycji metrykalnej osoby transpłciowe niejednokrotnie nie mogą posługiwać się preferowanym imieniem czy zaimkami w wewnętrznych dokumentach firm, w których są zatrudnione, co może potęgować dysforię płciową. Niejednoznaczne standardy orzecznicze w medycynie pracy intensyfikują trudności związane z zatrudnieniem, sprzyjając dowolności interpretacyjnej i utrudniając uzyskanie orzeczenia lekarskiego o zdolności do pracy. Ponadto w środowisku zawodowym osoby transpłciowe bywają narażone na zjawiska o charakterze patologicznym, takie jak mikroagresja czy dyskryminacja, stanowiące istotny czynnik ryzyka pogorszenia ich zdrowia psychicznego. W związku z istniejącymi wyzwaniami niniejszy artykuł odnosi się do sytuacji pracowników transpłciowych w Polsce. Autorki skoncentrowały się na analizie barier prawnych, trudności orzeczniczych oraz negatywnych zjawisk występujących w środowisku zawodowym, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla ich zdrowia psychicznego. Celem opracowania jest zwrócenie uwagi na kluczowe problemy oraz wskazanie możliwych kierunków działań mających na celu poprawę sytuacji zawodowej osób transpłciowych. Med Pr Work Health Saf. 2026;77(2)