PRACA PRZEGLĄDOWA
Profilaktyka onkologiczna w miejscu pracy w świetle Europejskiego kodeksu walki z rakiem (ECAC5): rola pracodawców i służby medycyny pracy
Więcej
Ukryj
1
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa (Zakład Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów)
Data publikacji online: 16-10-2026
Autor do korespondencji
Paweł Koczkodaj
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Zakład Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów, ul. Wawelska 15B, 02-034 Warszawa
INFORMACJE KLUCZOWE
- Piątą edycję Europejskiego kodeksu walki z rakiem (ECAC5) zastosowano jako ramę analizy.
- Przedstawiono praktyczne możliwości wdrażania zaleceń ECAC5 przez pracodawców.
- Zintegrowano dane naukowe i rekomendacje instytucji zdrowia publicznego.
- Określono kierunki dalszych badań i rozwoju rozwiązań systemowych.
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Miejsce pracy stanowi jedno z najważniejszych środowisk oddziaływania na zdrowie osób dorosłych i może odgrywać istotną rolę w ograniczaniu ryzyka chorób nowotworowych. Celem pracy było przedstawienie możliwości wykorzystania środowiska pracy do realizacji działań profilaktyki onkologicznej oraz omówienie roli pracodawców i służby medycyny pracy w świetle aktualnych zaleceń piątej edycji Europejskiego kodeksu walki z rakiem (European Code Against Cancer, 5th edition – ECAC5). Praca ma charakter narracyjnego przeglądu piśmiennictwa. Analizę przeprowadzono na podstawie publikacji naukowych wyszukanych w bazie PubMed oraz dokumentów i raportów instytucji krajowych i międzynarodowych dotyczących profilaktyki nowotworów, promocji zdrowia i medycyny pracy. Dostępne dane wskazują, że miejsce pracy może wspierać realizację większości zaleceń ECAC5 poprzez ograniczanie ekspozycji na czynniki rakotwórcze, promowanie nieużywania wyrobów tytoniowych i nikotynowych, zdrowego żywienia, aktywności fizycznej oraz ograniczania spożycia alkoholu. Wyniki badań sugerują również, że interwencje prowadzone przez pracodawców mogą zwiększać uczestnictwo pracowników w programach badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi, szyjki macicy i jelita grubego. Szczególną rolę może odgrywać służba medycyny pracy, która ma możliwość prowadzenia działań edukacyjnych i promowania udziału w profilaktyce wtórnej podczas badań profilaktycznych pracowników. Liczba badań bezpośrednio oceniających skuteczność profilaktyki onkologicznej realizowanej w miejscu pracy pozostaje ograniczona, zwłaszcza w odniesieniu do warunków polskich. Dostępne dane wskazują jednak, że środowisko pracy stanowi obiecującą przestrzeń wdrażania zaleceń ECAC5. Konieczne są dalsze badania oraz opracowanie rozwiązań systemowych wzmacniających rolę pracodawców i służby medycyny pracy w profilaktyce nowotworów. Med Pr Work Health Saf. 2026;77(5)