Kup czasopismo
PL EN
PRACA ORYGINALNA
Czynniki rakotwórcze i mutagenne w zakładach pracy w Polsce w latach 2022–2023
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera, Łódź, Polska (Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego)
 
 
Data publikacji online: 26-02-2026
 
 
Autor do korespondencji
Stella Bujak-Pietrek   

Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera, Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego, ul. św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8, 91-348 Łódź
 
 
 
INFORMACJE KLUCZOWE
  • Rośnie liczba zakładów, w których występują czynniki rakotwórcze lub mutagenne.
  • Dane z całej Polski są zbierane w rejestrze centralnym prowadzonym w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera.
  • W latach 2022–2023 najwięcej zgłoszeń dotyczyło procesów technologicznych.
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wstęp: Celem pracy jest przedstawienie danych o występowaniu w zakładach pracy w Polsce czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w latach 2022–2023 na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnym rejestrze danych o narażeniu na substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym (CRCR) prowadzonym w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera. Materiał i metody: Pracodawcy zatrudniający pracowników przy pracach z czynnikami o działaniu rakotwórczym, mutagennym, a od 2024 r. także reprotoksycznym mają obowiązek prowadzenia rejestru prac w kontakcie z tymi czynnikami. Informacje z poszczególnych województw są przekazywane w cyklach rocznych do inspekcji sanitarnej i inspekcji pracy, a następnie dane z całego kraju są gromadzone w CRCR. W artykule wykorzystano informacje z lat 2022–2023, zebrane oraz zweryfikowane przez pracowników prowadzących CRCR w latach 2023–2024. Przeanalizowano również dane dotyczące poszczególnych grup czynników: substancji chemicznych, czynnika fizycznego (promieniowania jonizującego) i procesów technologicznych. Do celów porównawczych wykorzystano także wcześniejsze dane z lat 2005–2021. Wyniki: W latach 2022–2023 zgromadzono dane, odpowiednio, z 14,5 tys. i 17,1 tys. zakładów pracy. Wzrost ich liczby wystąpił także w przypadku poszczególnych grup czynników – substancji chemicznych, procesów technologicznych oraz jedynego czynnika fizycznego umieszczonego w wykazie – promieniowania jonizującego. Największy wzrost zgłoszeń odnotowano w przypadku procesów technologicznych – o >26% (7653 i 9685 w omawianych latach). Najbardziej rozpowszechnionymi w skali kraju czynnikami były 2 procesy technologiczne (prace związane z narażeniem na pyły drewna i na frakcję respirabilną krzemionki krystalicznej), następnie promieniowanie jonizujące oraz 2 substancje chemiczne (benzyna niskowrząca niespecyfikowana i formaldehyd). Wnioski: Zwiększenie liczby zgłoszeń jest spowodowane nie tylko rozwojem gospodarki i techniki, ale również zmianami prawnymi skutkującymi rozszerzeniem wykazu czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Kolejne rozszerzenie zakresu substancji podlegających obowiązkowi prowadzenia rejestrów w zakładach pracy o substancje reprotoksyczne spowoduje skokowy wzrost liczby zgłoszeń za 2024 r. Med Pr Work Health Saf. 2026;77(1)
eISSN:2353-1339
ISSN:0465-5893
Journals System - logo
Scroll to top